វិធី​ព្យាបាល​រោគ​ដោយ​ទឹក (និពន្ធ​ដោយ លីវ អាប៊ុន)

ចុច​តំណ​នេះ​ដើម្បី​អាន វិធី​ព្យាបាល​រោគ​ដោយការពិសាទឹក

Advertisements
Posted in សុខភាព & ការថែទាំ​ខ្លួន | Leave a comment

មង្គល ៣៨ ប្រការ

ចុច​តំណ​នេះ​ដើម្បី​អាន មង្គល ៣៨ ប្រការ

ដកស្រង់ប្រែសម្រួលពីភាសាអង់គ្លេស – បទពាក្យ៨

យោបល់អ្នកនិពន្ធ ៖
នេះធម៌អនុវត្ត បរិស័ទប្រុសស្រី បានយល់សេចក្តីគាថាព្រះបរម
ជាធម៌បដិបត្តិមិនមែនសូត្រផ្លុំ មង្គលឧត្តមកើតដោយសាច់ការ។
ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ឲ្យយើងធ្វើ មិនមែនទង្វើរបស់អាចារ្យ
បាយសីស្រោយទឹក ចងខ្សែគាថា សូត្រមន្តសីមាមិនបានការទេ។
តុម្ហេហិ កិច្ចំ អាតាបំ បដិបត្តិក្លាខ្លាំងកុំនៅទំនេរ
ខ្លួនអ្នកនេះហើយមិនមែនគេទេ ចូរគិតរិះរេឲ្យបានហ្មត់ចត់ ។
អក្ខាតារោ តថាគតា នេះជាគាថាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ
តថាគតប្រាប់ផ្លូវឲ្យអ្នកចេញផុត ពីមហាសមុទ្រទុក្ខអ្នកដើរខ្លួនឯង ។

Posted in ជីវិត & របៀបរស់នៅ | Leave a comment

ភពនៃសេចក្តីវិនាស (បរាភវសូត្រ)

ចុច​តំណ​នេះ​ដើម្បី​អាន ភព​នៃ​សេចក្តីវិនាស

ដកស្រង់ចេញពីឯកសារ គិហិប្រតិបត្តិពិស្តារ – រៀបរៀងដោយ ភិក្ខុ វិសុទ្ធិញ្ញាណ រស់-កែវ បោះពុម្ពដោយ បណ្ណាគារ គឹម សេង ភព ឆ្នាំ១៩៦៦

Posted in ជីវិត & របៀបរស់នៅ | Leave a comment

មូលដ្ឋានទិន្នន័យ រាជធានី/ខេត្ត ក្រុង/ស្រុក/ខណ្ឌ ឃុំ/សង្កាត់ នៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
(ពិនិត្យ​កែ​ឡើងវិញ​នៅថ្ងៃទី ១៥ មករា ២០១៤ បន្ទាប់​ពីមាន​ការបង្កើតខណ្ឌចំនួន​បី​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង បង្កើត​ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ)

មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​ផ្អែក​លើតំបន់​រដ្ឋបាល​ថ្មី​ដែល​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​សម្រេច។ អ្នករៀប​រៀង​បាន​ចំណាយ​ពេល​ជាង ៦ ខែ ដើម្បី​ប្រមូល និង រៀបចំ​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ​នេះ​ឡើង។ ការរៀបរៀង​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ​សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍​សាធារណៈ​នេះ មាន​គោល​ដៅចម្បង​៖

  • ការប្រើប្រាស់​ឈ្មោះ​នៃ​ទីកន្លែង​នីមួយៗឲ្យ​ត្រូវគ្នា និង ដូចគ្នា ទាំងការសរសេរ​ជាភាសា​ខ្មែរ និង ឡាតាំង
  • ងាយស្រួល​ក្នុងការស្វែងរក​ទីកន្លែង​រដ្ឋបាល​នីមួយៗ ដោយ​ការប្រើ​កូដ។

ការរៀបចំកូដ និង ការសរសេរ​ជា​អក្សរ​ឡាតាំង ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​យ៉ាង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​បំផុត​ទៅ​តាម​វិធី​ដូចបាន ពណ៌នា​ក្នុង​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ​នេះ។

នៅពេល​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ស្ថាប័ន​ជាតិ​ផ្លូវការ​ណាមួយ​ទទួល​យល់​ព្រម ឯកសារ​ដើម​ជា​ទ្រង់ទ្រាយ​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ​នៃ​កម្មវិធី Microsoft Access នឹង​ចែក​ជូន​ដោយ​ឥត​គិត​ថ្លៃ ដើម្បី​ប្រើប្រាស់​ជា​ប្រយោជន៍​សាធារណៈ នៅពេល​ស្នើសុំ​ពី​អ្នករៀបរៀង។

អ្នករៀបរៀង​ក៏​សូម​ស្វាគមន៍​នូវ​មតិ​កែ​លម្អ​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ​នេះ​កាន់​តែ​ប្រសើរ​ឡើយផងដែរ។

អគុណ!

Link | Posted on by | Leave a comment

ពាក្យសុំចូលរួមធម្មសិក្សានៅមជ្ឈមណ្ឌល​ធម្មលដ្ឋិកា

១. ពាក្យសុំចូលរួមធម្មសិក្សា/COURSE APPLICATION FORM

ដើម្បី​សុំ​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូលរួម​ធម្មសិក្សា សូម​បំពេញ​ទម្រង់​ពាក្យសុំ​នេះ រួច​ផ្ញើ​ទៅ​អាសយដ្ឋាន ឬ អ៊ីមែល​ខាងលើ ហើយរង់ចាំ​ការជូន​ដំណឹង។ សូម​ឆ្លើយ​សំណួរ​ទាំងអស់​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ។ ព័ត៌មាន​នេះ​នឹង​រក្សា​ទុក​ជា​សម្ងាត់​បំផុត។ To apply for a place in the course, please complete the form, send or e-mail it to the above address and await notification. Please answer all questions fully. This information will be kept strictly confidential.

២. ពាក្យសុំចុះឈ្មោះបម្រើធម៌/APPLICATION FOR DHAMMA SERVICE

ដើម្បីសុំចុះឈ្មោះបម្រើធម៌ក្នុងធម្មសិក្សា សូមបំពេញទម្រង់ពាក្យសុំនេះ រួចផ្ញើទៅអាសយដ្ឋាន ឬ អ៊ីមែលខាងលើ ហើយរង់ចាំការជូនដំណឹង។ សូមឆ្លើយសំណួរទាំងអស់ឲ្យបានពេញលេញ។ ព័ត៌មាននេះនឹងរក្សាទុកជាសម្ងាត់បំផុត។ To apply for a place in the course, please complete the form, send or e-mail it to the above address and await notification. Please answer all questions fully. This information will be kept strictly confidential.

Posted in ជីវិត & របៀបរស់នៅ | Leave a comment

អ្វី​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ?

ផ្នែក​ទី ១៖ ការសិក្សា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ

 ការសិក្សា​អំពី​អតីតកាល

ប្រវត្តិសាស្ត្រ​គឺ​ជា​ការសិក្សា​អំពី​អតីតកាល​ដើម្បី​យល់​អំពី​វប្បធម៌​របស់​មនុស្ស។ វប្បធម៌​គឺ​ជា​ចំណេះ​ដឹង, ជំនឿ, ប្រពៃណី និង ជា​តម្លៃ​របស់​មនុស្ស​មួយ​ក្រុម។ ប្រវត្តិវិទូ​គឺជា​អ្នកសិក្សា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រវត្តិវិទូ​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍ និង ចង់ដឹង​អំពី​របៀប​រស់នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​មនុស្ស និង មូលហេតុ​ដែល​ពួកគេ​បាន​ធ្វើ​នូវ​អ្វីៗ​ដែល​ពួកគេ​បាន​ធ្វើ។ ពួកគេ​ចង់​សិក្សា​អំពី​បញ្ហា​នានា​ដែល​មនុស្ស​បាន​ជួប​ប្រទះ និង របៀប​ស្វែងរក​ដំណោះស្រាយ។

ការសិក្សា​អំពី​អតីតកាល​គឺ​ផ្អែក​ទៅលើ​អ្វី​ដែល​មនុស្ស​បាន​បន្សល់ទុក ដែល​គេ​ហៅថា បុរាណវិទ្យា។ បុរាណវិទូ​រុករក​ទីកន្លែង​ជាច្រើន​ដែល​មនុស្ស​ធ្លាប់​បាន​រស់នៅ ធ្វើការ និង បាន​វាយ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា។ ពួកគេ​ពិនិត្យ​នូវ​របស់របរ​ដែល​មនុស្ស​បាន​បន្សល់ទុក​នៅ​ទីកន្លែង​ទាំងនេះ ដើម្បី​សិក្សា​ថាតើ​របស់របរ​ទាំងអស់​នោះ​អាច​ប្រាប់​ពី​អតីតកាល​បាន​យ៉ាង​ដូចម្តេច។

ការយល់ដឹង​តាមរយៈ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការដឹង​អំពី​អតីតកាល​អាច​ជួយ​ឲ្យ​អ្នក​យល់ដឹង​អំពី​ពិភពលោក​បច្ចុប្បន្ន។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ក៏​អាច​បង្រៀន​អ្នក​អំពី​ខ្លួន​អ្នក​ផ្ទាល់​ផងដែរ។ ចុះ​បើ​​អ្នក​ពុំ​បាន​យល់​អំពី​អតីតកាល​ខ្លួន​ឯង​វិញ? អ្នក​មិន​បាន​ដឹង​នូវ​អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​មាន​មោទនភាព​អំពី​ខ្លួន​របស់​អ្នក​ផ្ទាល់​ឡើយ។ អ្នក​មិន​បាន​ដឹង​ថា​តើ​កំហុស​អ្វី​ដែល​អ្នក​មិន​គួរ​ឲ្យ​កើត​មាន​ជាថ្មី​ម្តង​ទៀត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មាន​សារៈសំខាន់​សម្រាប់​ក្រុម​នានា។ តើ​មាន​អ្វី​កើត​ឡើង​បើ​​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​មិនមាន​កំណត់ត្រា​អំពី​អតីតកាល​របស់​គេ? ប្រជាជន​នឹង​មិន​ចងចាំ​នូវ​ជោគជ័យ ឬ សោកនាដកម្ម ពី​ជាតិ​របស់​គេ​ឡើយ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កំណត់​រូបរាង​អត្តសញ្ញាណ​របស់​យើង និង បង្រៀន​យើង​អំពី​គុណ​តម្លៃ​ដែល​យើង​មាន​រួម​គ្នា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ក៏​បង្រៀន​អំពី​វប្បធម៌​ដែល​មិន​ទំនង​ជា​របស់​អ្នក​ផ្ទាល់​ផងដែរ។ ការសិក្សា​អំពី​ប្រវត្តិ​របស់​មនុស្ស​ផ្សេង​អាច​ជួយ​អ្នក​ឲ្យ​មាន​ការគោរព និង យល់​អំពី​គំនិត​យោបល់​ផ្សេងៗ​គ្នា។ អ្នក​ក៏​នឹង​សិក្សា​ដើម្បី​យល់​ផងដែរ​អំពី​របៀប​ដែល​ព្រឹត្តិការណ៍​បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​កំណត់​រូបរាង​ដោយ​ព្រឹត្តិការណ៍​ពី​អតីតកាល។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​លើក​ទឹកចិត្ត​អ្នក​ឲ្យ​សួរ​សំណួរ​សំខាន់ៗ​ជាច្រើន។

ការប្រើប្រាស់​តម្រុយ

យើង​សិក្សា​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពី​ប្រភព​ផ្សេងៗ​គ្នា។ ផូស៊ីល ដូចជា​ឆ្អឹង ឬ​ក៏​ស្នាម​ដាន​ជើង​ដែល​បាន​រក្សា​ទុក​នៅ​លើ​ថ្ម​ផ្តល់​ឲ្យ​យើង​នូវ​តម្រុយ​ពី​ជីវិត​ដែល​មាន​ជា​យូរ​លង់​កន្លង​មក។ វត្ថុ​បុរាណ ដូចជា​ឧបករណ៍ ឬ ប្រដាប់​ប្រដា​ផ្សេងៗ កាក់ ឬ កុម្ភការភណ្ឌ ក៍​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ឲ្យ​យើង​ផង​ដែរ។ សំណេរ​បាន​បង្រៀន​យើង​យ៉ាងច្រើន។

សំណេរ​អាច​ជា​ប្រភព​ដ៍​សំខាន់ (ដោយ​នរណា​ម្នាក់​ដែល​បាន​ចូលរួម ឬ​ក៏​ជា​សាក្សី​នៅក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​អ្វី​មួយ) ឬ​ក៏​ប្រភព​បន្ទាប់​បន្សំ (ព័ត៌មាន​ដែល​បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​ដោយ​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​ដែល​មិនបាន​ចូលរួម ឬ​ក៏​ជា​សាក្សី​នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​អ្វី​មួយ)។

ផ្នែក​ទី ២៖ ការសិក្សា​អំពី​ភូមិសាស្ត្រ

ទំនាក់ទំនង​នៃ​ទីកន្លែង និង មនុស្ស

ដើម្បី​ចង់​ដឹង​នូវ​អ្វី​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​ពី​អតីតកាល អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​អំពី​ទីកន្លែង​ដែល​ព្រឹត្តិការណ៍​បាន​កើត​ឡើង និង មនុស្ស​ដែល​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ។ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ​សិក្សា​អំពី​រូបរាង​របស់​ភព​ផែនដី និង លក្ខណៈ​ពិសេសៗ​នៃ​វប្បធម៌ ដូចជា​ភ្នំ ទន្លេ មនុស្ស ទីក្រុង និង ប្រទេស។ ការសិក្សា​ប្រភេទ​នេះ​គេ​ហៅថា ភូមិសាស្ត្រ។

ភូមិសាស្ត្រ​មាន​ផ្នែក​សិក្សា​សំខាន់ៗ​ពីរ។ សណ្ឋាន​ភូមិសាស្ត្រ គឺ​ជា​ការសិក្សា​អំពី​ភព​ផែនដី និង លក្ខណៈ​ពិសេស​មួយ​ចំនួន​ទៀត។ ភូមិសាស្ត្រ​របស់​មនុស្ស គឺ​ជា​ការសិក្សា​អំពី​មនុស្ស និង ទីកន្លែង​ដែល​គេ​រស់នៅ។ អ្នក​សិក្សា​អំពី​សណ្ឋាន​ភូមិសាស្ត្រ​សិក្សា​អំពី​បរិស្ថាន​ដែល​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​វត្ថុ​ដែល​មាន​ជីវិត និង គ្មាន​ជីវិត ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​ដល់​ជីវិត​រស់នៅ​ក្នុង​តំបន់​មួយ។ លក្ខណៈ​ពិសេស​សំខាន់​បំផុត​សម្រាប់​អ្នក​សិក្សា​សណ្ឋាន​ភូមិសាស្ត្រ​នោះ​គឺ សណ្ឋាន​ផែនដី និង លក្ខណៈ​ធម្មជាតិ​ពិសេស​របស់​ផ្ទៃ​ផែនដី។ អ្នកសិក្សា​សណ្ឋាន​ភូមិសាស្ត្រ​ក៏​បាន​សិក្សា​អំពី​បរិស្ថាន និង លក្ខណៈ​ធាតុ​អាកាស​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ជាក់លាក់​ណា​មួយ ក្នុង​អំឡុងពេល​ដ៏​យូរ​លង់​មួយ​ផងដែរ។ អ្នកឯកទេស​ខាង​ភូមិសាស្ត្រ​មនុស្ស សិក្សា​អំពី​សំណួរ​ដែល​មាន​ការចាប់អារម្មណ៍​ជាច្រើន​អំពី​របៀប​ដែល​មនុស្ស និង បរិស្ថាន​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​គ្នា។

ការសិក្សា​អំពី​ទីកន្លែង

គ្មាន​ទីកន្លែង​ពីរ​ណា​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ដូច​គ្នា​បេះ​ដាក់​នោះ​ទេ។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​ភូមិវិទូ​ព្យាយាម​ចង់ដឹង​ថា​តើ​ទីកន្លែង​ដែល​ខុស​គ្នា​នីមួយៗ​អាច​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ដូចម្តេច​ដល់​ប្រជាជន ឬ​ក៏​ក្រុម​មនុស្ស។ ភូមិវិទូ​ប្រើប្រាស់​ផែនទី​ដើម្បី​សិក្សា និង ប្រៀបធៀប​អំពី​ទីកន្លែង​ទាំងនោះ។ ផែនទី​គឺជា​ការគូរ​នៃ​តំបន់​មួយ។ ផែនទី​មួយ​ចំនួន​បង្ហាញ​អំពី​លក្ខណៈ​រូបសាស្ត្រ​ពិសេស ដូចជា ភ្នំ ព្រៃ​ព្រឹក្សា និង ទន្លេ​បឹងបួរ។ ផែនទី​មួយ​ចំនួន​ផ្សេងទៀត​បង្ហាញ​អំពី​ទីក្រុង និង ព្រំ​ប្រទល់​របស់​រដ្ឋ ឬ​ក៏​ប្រទេស។ ការសិក្សា​អំពី​ទីកន្លែង ជាញឹកញាប់ ដឹង​តាម​ការសិក្សា​អំពី​តំបន់​នានា ឬ ទីកន្លែង​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​មួយ ឬ ពីរ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ទីកន្លែង​ទាំងនោះ មាន​ការខុស​ប្លែក​ពី​ទីកន្លែង​ដែល​នៅ​ជុំវិញ។

ភូមិសាស្ត្រ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ​ផ្តល់​ឲ្យ​យើង​នូវ​តម្រុយ​ដ៍​សំខាន់ៗ​អំពី​មនុស្ស និង ទីកន្លែង​ដែល​កើត​មុន​យើង។ តាម​ការអង្កេត យើង​អាច​ដាក់​ផ្តុំ​បញ្ចូល​គ្នា​នូវ​ព័ត៌មាន​យ៉ាង​ច្រើន​អំពី​វប្បធម៌​ជំនាន់​ដើម ដោយ​ការដឹង​អំពី​ទីកន្លែង​ដែល​មនុស្ស​បាន​រស់នៅ និង ថា​តើ​កន្លែងនោះ​មាន​សណ្ឋាន​ដូចម្តេច។ មនុស្ស​ជំនាន់​ដើម​បាន​តាំង​ទីលំនៅ​នៅ​កន្លែង​ជាច្រើន​ដែល​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​ធនធាន​ធម្មជាតិ។ ធនធាន​គឺ​ជា​សម្ភារៈ​មាន​នៅ​លើ​ផែនដី​ដែល​មនុស្ស​ត្រូវការ និង ឲ្យ​តម្លៃ។ ធនធាន​រួមមាន​ទឹក សត្វពាហនៈ ដី​សម្រាប់​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ ថ្ម​សម្រាប់​ធ្វើ​ឧបករណ៍​ផ្សេងៗ និង លោហធាតុ​ជាដើម។ លក្ខណៈ​ពិសេស និង ធនធាន​មាន​ឥទ្ធិពល​ដល់​ការអភិវឌ្ឍន៍​នៃ​វប្បធម៌ និង ការរីក​លូតលាស់​នៃ​អារ្យធម៌។ ទំនាក់ទំនង​រវាង​ភូមិសាស្ត្រ និង មនុស្ស​គឺ​មិនមែន​ផ្នែក​តែ​មួយ​ទេ។ មនុស្ស​ជះ​ឥទ្ធិពល​លើ​បរិស្ថាន​របស់​គេ​ទាំង​វិជ្ជមាន និង អវិជ្ជមាន។

ផ្នែក​ទី ៣៖ តម្រុយ​ពី​អតីតកាល

តើ​ប្រវត្តិវិទូ​ធ្វើ​អ្វី?

ប្រវត្តិវិទូ​ជាច្រើន​រូប​ចង់​សិក្សា​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​អំពី​របៀប​នៃ​ការរស់នៅ​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ។ ពួកគេ​ថែមទាំង​ធ្វើការ​ពិចារណា​លើ​អត្តចរិក​របស់​ក្រុម​មនុស្ស​ទាំងអស់​នោះ​ថា​តើ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​យ៉ាង​ដូចម្តេច​ខ្លះ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​គឺ​ទាំង​អំពី​បច្ចុប្បន្នកាល និង អតីតកាល​ដ៏​យូរលង់។ ប្រភព​ចម្បង ឬ ប្រភព​បន្ទាប់​បន្សំ ផ្តល់​នូវ​តម្រុយ​យ៉ាង​ច្រើន​ដែល​អាច​ជា​ចម្លើយ​នៃ​សំនួរ​ទាំងឡាយ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រភព​ចម្បង​រួម​មាន​សិន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព ឯកសារ​ផ្សេងៗ​របស់​តុលាការ សៀវភៅ​កំណត់​ហេតុ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ និង លិខិត​ស្នាម​ផ្សេងៗ។ សៀវភៅ​សិក្សា និង សព្វវចនាធិប្បាយ​គឺ​ជា​ប្រភព​បន្ទាប់​បន្សំ។

ការសិក្សា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អាច​មាន​ការលំបាក​ដូច​ការផ្គុំ​ឡើង​វិញ​នូវ​បំណែក​តូចៗ​នៃ​ល្បែង​ផ្គុំ​រូប​ដែល​បំណែក​ជាច្រើន​រក​មិន​ទាន់​ឃើញ។ ប្រវត្តិវិទូ​ចង់​ដឹង​អំពី​របៀប ពេលវេលា ទីកន្លែង និង មូលហេតុ​ដែល​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ និង ក្រុម​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​បាន​ប្រព្រឹត្ត ដូច​ដែល​ពួកគេ​បាន​ធ្វើ​កន្លង​មក។

តើ​បុរាណវិទូ​ធ្វើ​អ្វី?

បុរាណ​វិទ្យា​ក៏​បាន​បង្ហាញ​ផង​ដែរ​នូវ​ព័ត៌មាន​អំពី​អតីតកាល។ បុរាណវិទូ​សិក្សា​បុរាណ​វិទ្យា។ ពួកគេ​ធ្វើ​ពិសោធន៍​លើ​ផូស៊ីល​ដែល​នៅ​សេស​សល់ ដូចជាៈ គ្រោង​ឆ្អឹង​ចាស់ៗ និង ស្នាម​ជើង​នៅ​លើ​ថ្ម ដើម្បី​ទទួល​ព័ត៌មាន​អំពី​ជីវិត​នៅក្នុង​យុគសម័យ​ដើម។

បុរាណវិទូ​មើល​លើ​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​មនុស្ស​ដើម្បី​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​ឲ្យ​បាន​ច្រើន។ ឧទាហណ៍ វត្ថុ​បុរាណ​ដូចជា៖ ចុង​ព្រួញ កាក់ និង ឧបកណ៏​ផ្សេងៗ​ទៀត។ ពាក្យ​ថា​វត្ថុ​វប្បធម៌​ពិពណ៌នា​អំពី​ការប្រមូល​ផ្តុំ​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ។ កន្លែង​ដែល​មាន​វត្ថុ​បុរាណ​ទាំង​នោះ​គឺ​បាន​បង្ហាញ​នូវ​ព័ត៌មាន​បន្ថែម​អំពី​របៀប​ដែល​មនុស្ស​ប្រើប្រាស់​ពួកវា។

ប្រភព​នៃ​តម្រុយ​ផ្សេង​ទៀត

ប្រវត្តិវិទូ និង បុរាណវិទូ​បាន​សហការ​គ្នា​សិក្សា​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រភព​សំណេរ​ផ្សេងៗ ជួយ​បុរាណវិទូ​ឲ្យ​រកឃើញ​កន្លែង​ដែល​មាន​វត្ថុ​បុរាណ។ វត្ថុ​វប្បធម៌​ជួយ​ប្រវត្តិវិទូ​ឲ្យ​យល់​ច្បាស់​អំពី​អ្វី​ដែល​ពួកគេ​បាន​អាន។

រឿង និង រឿងព្រេង ពេល​ខ្លះ​ជួយ​ដល់​ប្រវត្តិវិទូ និង បុរាណវិទូ​ក្នុង​ការស្រាវជ្រាវ។ ឧទាហរណ៍ អ្នក​ប្រហែល​ជា​បាន​ឮ ឬ បាន​អាន​រួច​ហើយ​អំពី​ដំណើរ​រឿង​របស់​ស្តេច​អាតធឺ។ នៅ​មជ្ឈឹម​សម័យ (ស.វ ទី៥ ដល់ ស.វ ទី១៤) មិន​មាន​ស្តេច​នេះ​ទេ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី ដោយសារ​តែ​មាន​រឿងព្រេង​ជាច្រើន​អំពី​ស្តេច​អាតធឺ ប្រវត្តិវិទូ​ក៏​បាន​ស្រាវជ្រាវ​ឯកសារ​ចាស់ៗ​អំពី​អតីតកាល​របស់​ប្រទេស​អង់គ្លេស។ ឯកសារ​ទាំងនោះ​បាន​បង្ហាញ​ថា អ្នក​ចម្បាំង​ដែល​រស់នៅ​ប្រហែល​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ឆ្នាំ ៥០០ នៃ​គ្រិស្ត​សករាជ អាច​នឹង​បង្កើត​រឿងព្រេង​នេះ​ឡើង។

តម្រុយ​ដែល​អាច​នាំ​ទៅ​រក​ការរកឃើញ​ដ៏​អស្ចារ្យ​គឺ​បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​តាម​រយៈ​រឿងព្រេង​និទាន។ អ្នកសិក្សា​កំពុង​តែ​ស្រាវជ្រាវ​រក​ផ្នូរ​របស់​អ្នក​ចម្បាំង ហ្សាំង ស៊ឺខាន់​នៅ​ប្រទេស​ម៉ុងហ្គោលី ដោយ​ផ្អែក​លើ​ការងារ​របស់​ពួកគេ​តាម​រឿងព្រេង​នៃ​ការតម្កល់​សព​របស់​គាត់។

សូម្បី​តែ​សំណាង​ក៏​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការរកឃើញ​បែប​ប្រវត្តិវិទ្យា និង បុរាណវិទ្យា​ដែរ។ នៅ​ពេល​ដែល​មនុស្ស​កំពុង​ជីក​កកាយ​លើ​វាល​ស្រែ គេ​ក៏​បាន​ឃើញ​វត្ថុ​បុរាណ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង បុរាណ​វត្ថុ​សំខាន់​ដែល​កប់​ទុក​ក្នុង​ដី។

ផ្នែក​ទី ៤៖ ការដាក់បញ្ចូល​គ្នា​នូវ​តម្រុយ​ផ្សេងៗ

ការប្រើប្រាស់​ព័ស្តុតាង

ប្រវត្តិវិទូ បុរាណវិទូ និង អ្នកជំនាញ បាន​សួរ​ថា​តើ​មាន​អ្វីខ្លះ​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​អតីតកាល។ ពួកគេ​បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​នូវ​តម្រុយ​ផ្សេងៗ និង សិក្សា​ពួកវា​ដើម្បី​រក​ព័ត៌មាន​អំពី​សង្គម​នៅ​សម័យ​ដើម។ ការស្វែងយល់​អំពី​សង្គម​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ការសិក្សា​រចនាសម្ពន្ធ​សង្គម។ គ្រួសារ​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​រចនាសម្ពន្ធ​សង្គម។ អក្សរសាស្ត្រ និង សិល្បៈ ជារើយៗ បាន​បង្ហើប​ឲ្យ​ឃើញ​នូវ​ជីវិត​នៃ​គ្រួសារ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​សម័យ​ដើម។

សន្ទរកថា​របស់​អ្នកនយោបាយ ប្រាប់​យើង​ឲ្យ​ដឹង​អំពី​នយោបាយ​នៅ​អតីតកាល។ សន្ទរកថា​របស់​អ្នកនយោបាយ​ក្រិច បង្ហាញ​ថា​ពួក​ក្រិច​ឲ្យ​តម្លៃ​លើ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង សេរីភាព។ តម្រុយ​ក៏​មាន​លើ​វត្ថុ​បុរាណ​ផងដែរ។ បើ​​គេ​រកឃើញ​ប្រាក់​កាក់​រ៉ូម នៅ​ក្នុង​ចិន ហើយ​ប្រាក់​កាក់​ចិន​នៅ​ក្នុង​ចក្រភព​រ៉ូម ប្រវត្តិវិទូ​អាច​បញ្ជាក់​ថា​ចិន និង ចក្រភព​រ៉ូម​មាន​ទំនាក់ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​នឹង​គ្នា។

ជំនឿ និង តម្លៃ

ប្រភព​ជាច្រើន​បាន​បង្ហើប​ឲ្យ​ឃើញ​នូវ​ជំនឿ និង តម្លៃ​របស់​សង្គម។ ការបង្រៀន​របស់​ខុងជឺ​បង្ហាញ​អំពី​ភាពសំខាន់​របស់​គ្រួសារ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ចិន។ ការបកប្រែ​ភាសា​បុរាណ​មាន​ការលំបាក​ណាស់​សម្រាប់​ប្រវត្តិវិទូ។ ឧទាហរណ៍​ល្អ​បំផុត​ដែល​បង្ហាញ​អំពី​កិច្ចការ​នេះ​គឺ​នៅ​លើ​ផ្ទាំង​ថ្ម រ៉ូសេតា នៃ​អេហ្ស៊ីប។ វា​បន្សល់​ទុក​នូវ​សារ​ដូចគ្នា​នៅ​ក្នុង​ក្រិច និង ប្រភេទ​ពីរ​នៃ​សំណេរ​របស់​អេហ្ស៊ីប។ អ្នកសិក្សា​អាច​អាន​ភាសា​ក្រិច ហើយ​អាច​បក​ប្រែ​នូវ​សារ​ទាំងនោះ​បាន។

សិល្បៈ​នៃ​សង្គម​អាច​បង្ហើប​ឲ្យ​ឃើញ​នូវ​ជំនឿ​សាសនា។ ប្រជាជន​អេហ្ស៊ីប​បាន​រក្សា​ទុក​វត្ថុ​មាន​តម្លៃ ដូចជា គ្រឿង​សង្ហារឹម និង គ្រឿង​អលង្ការ​នៅ​ក្នុង​ផ្នូរ។ ព័ស្តុតាង​នោះ​ប្រាប់​ថា​ប្រជាជន​អេហ្ស៊ីប​ជឿ​លើ​ជីវិត​បន្ទាប់​ពី​ការស្លាប់់។ ស្ថាបត្យកម្ម​ក៏​បង្ហាញ​លក្ខណៈ​ជាក់លាក់​មួយ​ចំនួន​អំពី​សង្គម​ផងដែរ។ រូប​ចម្លាក់​អត្តពលករ​របស់​ក្រិច​បង្ហាញ​ថា​ពួក​ក្រិច​ឲ្យ​តម្លៃ​លើ​កីឡា។ ពេលខ្លះ បុរាណវិទូ​រក​ឃើញ​វត្ថុ​ដែល​មិន​មាន​គោលបំណង​ជាក់លាក់។ ជាញឹកញាប់ អ្នកជំនាញ​ជំទាស់​នឹង​អត្ថន័យ​នៃ​វត្ថុ​ទាំងនោះ។

របក​គំហើញ​ថ្មីៗ

អ្វី​ដែល​យើង​គិត​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នោះ​គឺ​ថា​ជានិច្ច​កាល​តែងតែ​មាន​ការផ្លាស់ប្តូរ។ ព័ស្តុតាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ថ្មីៗ​ជាច្រើន​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​យើង​នូវ​ព័ត៌មាន​ថ្មីៗ​អំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ផ្សេងៗ​ដែល​បាន​កើត​ឡើង។ ឆ្អឹង​របស់​មនុស្ស​ដែល​ចាស់​បំផុត​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​អាហ្វ្រិក ហើយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រាប់​យើង​ថា ការអភិវឌ្ឍន៍​របស់​មនុស្ស​លោក​បាន​កើត​ឡើង​មុន​អ្វី​ដែល​យើង​បាន​គិត​ពី​មុន។

គំហើញ​បុរាណវិទ្យា​ថ្មីៗ​អាច​រំលឹក​ឡើង​វិញ​នូវ​ទស្សនៈ​របស់​យើង​ចំពោះ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ មាន​ពេល​មួយ​នោះ អ្នកសិក្សា​បាន​ជឿ​ថា ម៉ាយា គឺ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​សន្តិភាព ប៉ុន្តែ គំហើញ​នៃ​កំណត់ត្រា​របស់​ពួកគេ​ថ្មីៗ​នេះ​បង្ហាញ​ថា​អ្នកដឹកនាំ​ម៉ាយ៉ា ជារឿយៗ​តែងតែ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ជាមួយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​របស់​ខ្លួន។

ការបកស្រាយ​ថ្មីៗ

ប្រវត្តិវិទូ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទស្សនៈ​របស់​ខ្លួន​តាម​ពេលវេលា ទីកន្លែង និង វប្បធម៌ ដែល​ពួកគេ​រស់នៅ​ជាមួយ។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ យើង​ឃើញ​ថា ស្ត្រី​បាន​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ប៉ុន្តែ​នៅ​អតីតកាល ការរួម​ចំណែក​របស់​ពួកគេ​ទាក់ទង​នឹង​កំណត់​សម្គាល់​តែ​បន្តិច​បន្តួច​ប៉ុណ្ណោះ។ គំនិត​ទូលាយ និង មាន​ចម្ងល់​ច្រើន គឺ​មាន​ភាពចាំបាច់​ក្នុង​ការជួយ​ដល់​ប្រវត្តិវិទូ​ធ្វើការ​ពិចារណា​ទៅ​លើ​ព័ស្តុតាង​ថ្មីៗ​ក្នុង​ការវាយ​តម្លៃ​អតីតកាល។

(អត្ថបទ​ខាងលើដកស្រង់​ចេញ​ពី​កម្មវិធី​សិក្សា​ប្រវត្តិវិទ្យា ថ្នាក់​ទី ៦ នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក)

Posted in ការសិក្សា & ប្រវត្តិសាស្ត្រ | 1 Comment

បណ្ណែ និង បច្ចេកទេស​នៃ​ការបំបៅកូន​ដោយ​ទឹកដោះម្តាយ

ហេតុ​អ្វី​ត្រូវ​បំបៅ​កូន​ដោយ​ទឹកដោះ​ម្តាយ?

នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ម្តាយ​កាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ ​កំពុង​បំបៅ​កូន​របស់​ពួកគេ​ដោយ​ទឹកដោះ​ម្តាយ​។ នេះ​គឺ​ជា​ជម្រើស​តាម​ធម្មជាតិ​ដែលផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​ជា​ច្រើន​ដល់ទាំង​អ្នក និង កូន​របស់​អ្នក។

ការបំបៅកូន​ដោយ​ទឹកដោះ​ម្តាយ​ពិត​ជា​អស្ចារ្យ។ វា​មិន​ត្រឹម​តែ​រឹង​ចំណង​ទំនាក់ទំនង​រវាង​អ្នក និង កូន​របស់​អ្នក​ទេ វា​ក៏​ផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាច្រើនផងដែរ៖

  • មានតុល្យភាពអាហារបំប៉នដ៏ល្អឥតខ្ចោះដើម្បីជួយកូនរបស់អ្នកប្រឆាំងនឹងមេរោគឆ្លង ព្រមទាំងជំងឺកុមារទូទៅ
  • មានភាពងាយស្រួល, តែងមាន និង បានផ្តល់ឲ្យក្នុងសីតុណ្ហភាពត្រឹមត្រូវ
  • ជួយឲ្យស្បូនរបស់ម្តាយត្រឡប់ទៅលក្ខណៈមុនមានគភ៌របស់វា
  • កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកសុដន់ចំពោះម្តាយ
  • សន្សំប្រាក់

ជាទូទៅ អ្នកបំបៅកូន​អ្នកដោយ​ទឹកដោះ​ម្តាយ​យូរ​ប៉ុណ្ណា អ្នក និង កូន​របស់​អ្នក​នឹង​ទទួល​ផលប្រយោជន៍​បាន​ច្រើន​ប៉ុណ្ណោះ​ដែរ។ ការសិក្សា​អំពី​កុមារនៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ផ្តល់​យោបល់​ឲ្យ​ម្តាយទើប​មាន​កូន​ដំបូង​បំបៅ​កូន​ដោយ​ទឹកដោះ​ម្តាយ​យ៉ាង​តិច ១ ឆ្នាំ និង យូរ​តាម​តាម​ដែល​អ្នកចង់ និង តាមតម្រូវការ​របស់​កូន​អ្នក។

មិន​ថា​អ្នកបញ្ចប់​ការបំបៅកូន​ដោយ​ទឹកដោះ​ម្តាយ​ក្នុង​ពេលពីរ​ឆ្នាំ ឬ ពីរ​សប្តាហ៍​ទេ មគ្គទេសក៍​ខាងក្រោម​នឹង​ជួយ​អ្នក និង កូន​របស់​អ្នក​ឲ្យ​ចាប់ផ្តើមវិធី​បំបៅនេះ។

សូម​ចុច​តំណ​នេះ បណ្ណែ​នៃ​ការបំបៅកូន​ដោយ​ទឹកដោះម្តាយ ដើម្បីអានមគ្គទេសក៍ពេញលេញ​អំពី៖

  • ថ្ងៃដំបូង
  • ឥរិយាបទ
  • មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ
  • ការបំបៅ​ដោះ
  • សប្តាហ័​ដំបូង

ព័ត៌មាន​បន្ថែម​អំពី​ការបំបៅ​កូន​ដោយ​ទឹកដោះ​ម្តាយ​អាចអាន​បាន តាម​ប្រធានបទខាងក្រោម។ សូម​ចុច​តំណបន្ទាប់​ពី​ប្រធានបទ​នោះ៖

  • ការបំបៅកូនដែលមានតម្រូវការពិសេសរបស់អ្នកដោយទឹកដោះម្តាយ (Special Needs)
  • ការផ្តល់ទឹកដោះម្តាយសម្រាប់កូនមិនគ្រប់ខែរបស់អ្នក (Premature Baby)
  • ការពុះពារប្រឈមនឹងការព្រួយបារម្ភទូទៅចំពោះការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយ (Common Concerns)
  • ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយ និង ការធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយឆ្លងទន្លេ (Postpartum Depression)
  • ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយដែលមានសុដន់ធំ និង ទម្ងន់លើស (Extra Weight)
  • ការគាំពារចំពោះម្តាយដែលបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយ (Support)
  • របៀបណែនាំឲ្យស្គាល់កំប៉ុង (Introduce Bottle)
  • ការបូម និង ការរក្សាទុកទឹកដោះម្តាយ នៅពេលអ្នកត្រឡប់ទៅធ្វើការ (Support_ASIST)
  • ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយ និង ការវះកាត់ (Surgery)
  • ការរៀបចំ & ការប្រើទឹកដោះសម្រាប់ទារកដោយសុវត្ថិភាព (Formula)

អ្នកក៏​អាច​អាន​មគ្គទេសក៍​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​តាម​តំណ​នេះ​ផងដែរ៖ Breastfeeding (EN Guide)

(ព័ត៌មាន​ខាងលើ​ដកស្រង់​ចេញ​ពី​អត្ថបទ​របស់ Abbott Laboratories Inc.)

Posted in ជីវិត & របៀបរស់នៅ, សុខភាព & ការថែទាំ​ខ្លួន | Leave a comment